Co to jest tus?

Co to jest TUS

Diagnoza- orzeczenie i w zaleceniach TUS… o co chodzi?

TUS to skrócona nazwa Treningu Umiejętności Społecznych.

Jest to rodzaj warsztatu, w trakcie którego ćwiczone są konkretne zachowania potrzebne do dobrego funkcjonowania w społeczeństwie. Może to być słuchanie, proszenie o pomoc, rozpoznawanie swoich uczuć, radzenie sobie z presją rówieśników i wiele innych.

Ogólnym celem jest rozwijanie kompetencji społecznych.

Umiejętności te są rozpisane w kilku krokach, które zazwyczaj po kolei się modeluje i odgrywa w scenkach. 

Początek w Treningu Zastępowania AgresjiⓇ

 

Zajęcia te mają swój początek w pełnym programie Treningu Zastępowania Agresji ARTⓇ, który składa się z 3 części: Treningu Umiejętności Społecznych, Kontroli Złości i Wnioskowania Moralnego. Ten trening jest kierowany do osób mających trudności z agresją ( nie tylko fizyczną) i uczy zachowań nie tyle społecznych co prospołecznych. Oparty jest o założenia terapii poznawczo- behawioralnej i jego celem jest nauka zachowań asertywnych (odważnych).

W trakcie zajęć skupiamy się na tym jak myślimy o danej sytuacji. Zastanawiamy się nad rozwiązaniami i ich dalszymi konsekwencjami. Na koniec wybieramy te, które służą nam i osobom będącym z nami w sytuacji. Odgrywamy te sytuacje, tyle razy aż wykonamy to w sposób modelowy, tj.asertywny. Między zajęciami są wykonuje się zadania domowe-autotrening, które potem omawiamy na zajęciach. Program ma sztywną strukturę. Obecnie stosuje się go w wielu miejscach, szkoła, zakłady karne, ośrodki socjoterapeutyczne. ART® jest przygotowany dla osób w różnym wieku.

Z całego programu został wyjęty element treningu umiejętności społecznych i  zaczął być stosowany, dostosowywany do różnych potrzeb i grup. 

 

Jedną z form są zajęcia o charakterze instruktażowym. Oznacza to, że w kolejnych krokach ćwiczymy co należy zrobić w konkretnej sytuacji. Może to być, np. zachowanie przy kasie w sklepie, jak słuchać drugą osobę, kiedy zadać pytanie. Mogą to być zachowania bardzo proste i trochę bardziej złożone: jak podjąć decyzję.

Ten rodzaj zajęć jest kierowany przede wszystkim do dzieci i również do dorosłych z zaburzeniami takimi jak Zespół Aspergera, Autyzm, Upośledzenie umysłowe. Z reguły osoby te są słabo funkcjonujące a stopień zaburzenia jest dość duży. Celem jest nauczenie zachowań potrzebnych i niezbędnych do funkcjonowania w społeczeństwie.

Wtedy zajęcia mogą mieć sztywna strukturę, oparte o wzmocnienia behawioralne, jak nagrody, aby efektywniej utrwalać nauczone zachowania. Zazwyczaj są też zadania domowe do przetrenowania.

TUS- Coś więcej niż kroki

 

Drugą formą może być TUS łączący instruktaż z elementami poznawczymi. Co to oznacza? Wtedy omawiamy umiejętności pod kątem tego jak myślimy o sytuacji, jak się w niej czujemy i co możemy polepszyć. Tutaj grupa może być różnorodna: wysofunkcjonujący Aspergerowcy, ADHD-owcy, osoby z zaburzeniami zachowania czy też osoby lękowe. Niekoniecznie wszyscy w jednej grupie :). Wtedy możemy trenować umiejętności w krokach bo z reguły część będzie miała deficyty w niektórych obszarach, ale można włączać też elementy złożonych umiejętności, np. radzenie sobie z oskarżeniem. Celem jest nie tylko nauka danej umiejętności, ale i wzmacnianie dotychczasowych zasobów, rozwijanie asertywności, zmniejszanie zachowań agresywnych albo lękowych. I co ważne podnoszenie samooceny. Mogą być stosowane wzmocnienia jak system żetonowy, nagrody i zadania domowe.

Jak może jeszcze wyglądać TUS?

Trzecia forma to TUS jako odrobina instruktażu, duża garść zabawy, trochę uważności, trochę refleksji, trochę technik poznawczych. Ten rodzaj TUSu jest skierowany do tych dzieci, które z różnych powodów mają trudności w życiu codziennym z rówieśnikami, nauczycielami czy rodzicami. Niekoniecznie posiadają jakieś orzeczenie czy też skierowanie. Ich zachowanie pokazuje, że słabo sobie radzą z innymi. Wtedy zajęcia nie tyle pokazują co mogą robić, ale przede wszystkim zobaczyć i poczuć, że mogą zachować się “ok”. Mogą odmówić, mogą z kimś rozmawiać, mogą zaproponować zabawę, mogą bronić swoich granic.  Robią coś, co na co dzień kuleje. Celem takiego warsztatu jest wzmacnianie samooceny, wydobywanie zasobów i rozwijanie potencjału osób.  Gdzieś w tle stosuję konkretne kroki. Pojawiają się one spontanicznie w zabawie/rozmowie, kiedy to jest potrzebne.

Zajęcia mogą wyglądać różnie, nie mają sztywnej struktury i zawierają różnorodne elementy z różnych oddziaływań terapeutycznych jak i z życia.

Ogólne zasady TUS

Wszystkie formy prowadzone są przez dwie osoby, czas trwania może być różny: dla przedszkolaków 30 minut jest w sam raz, dla starszych od 60 do 2h z nastolatkami.

Zazwyczaj odbywa się raz w tygodniu przez kilka miesięcy, albo jest kilkudniowym skondensowanym warsztatem.

Tus jako łączenie kilku narzędzi.

Najbliższy jest mi zdecydowanie trzeci rodzaj i takim się zajmuję od kilku lat. Doświadczenia z wielu grup pokazały mi, że dzieci posiadają wiedzę o tym ,co robić tylko czasem z tego nie korzystają bo różne emocje, które pojawiają się w sytuacjach życiowych je przerastają. Efektem jest wycofanie i korzystanie z najprostszych rozwiązań czyli ucieczka, walka lub zamrożenie.

Zarówno dzieci mające ADHD lub ZA zachowują się podobnie, choć dodatkowo mogą mieć też deficyty wiedzy o różnych umiejętnościach.

Długo pracowałam w sposób krok po kroku, ale z czasem te zajęcia przestały wychodzić. Zaczęłam dodawać zabawę, rysunek, rozmowę i okazało się to bardziej owocne. Coraz częściej, umiejętności były wplatane w zabawę, rozmowę. Zastanawiałam się dlaczego tak jest i odkryłam, że chodzi o samoocenę i poczucie wartości. Umiejętności są, choćby zapomniane, ale nie korzystają z nich bo same źle się ze sobą czują. Myślą o sobie, że są gorsze, niekorzystnie interpretują to co widzą i odczuwają. Przez to “źle” się zachowują. Jeśli też często słyszą, że zachowują się okropnie, niegrzecznie i dostają dużo uwag tym trudniej dziecku uwierzyć, że może dobrze się zachować.

Dlaczego taki TUS?

Bo tak wygląda nasze codzienne życie. Mało jest rzeczy, które mają sztywną strukturę. Dużo rzeczy się ciągle zmienia. Jest dużo bodźców, stresorów i dużo niepewności. Sztywne zajęcia nie dają autentyczności codziennych sytuacji. I chyba najważniejsza rzecz nie są odbierane jak kolejna lekcja w szkole ( co przy obecnej sytuacji przeciążenia ma szczególne znaczenie dla dzieci).

Grupa może być różnorodna, bo na co dzień też spotykamy różne osoby, poza tym pojawia się wzajemne modelowanie, np. dziecko z Aspergerem będzie uczyło się rozumieć różne uczucia, a dziecko z nadpobudliwością będzie się uczyło powoli i precyzyjnie wyrażać co ma na myśli.

Zabawa to najbardziej naturalna forma wyrażania siebie przez dzieci (również u nastolatków) wtedy też ujawnia się spontaniczność, co z kolei uwalnia różne umiejętności. Zadaniem trenera jest wtedy to zauważyć i wzmocnić.

„Zaproponowałeś nam dzisiaj zabawę i wyjaśniłeś jej zasady, dobrze się bawiliśmy”

Te proste słowa dają poczucie sprawstwa, wzmacniają samoocenę, dobre samopoczucie i tym samym dziecko może zacząć z tego korzystać na co dzień.

Jak dobrać grupę na TUS?

Temu najlepiej służy konsultacja: poznanie wzajemne rodzica, dziecka i trenerów i trudności. Dobór do grupy jest ważny, jedni będą potrzebować grupy bardziej instruktażowej a inni będą gotowi, będą potrzebować szerszych działań. 

Ważne jest aby poznać i sprawdzić na jakim etapie jest dziecko i jak się ma jego poczucie własnej wartości. Ponieważ im niższe poczucie wartości tym większa trudność i stres bycia w grupie jakiejkolwiek, wtedy warto zacząć od pracy indywidualnej.

A jak w ogóle dziecku powiedzieć/przekonać żeby chodziło na TUS?

O tym znajdziecie już niedługo w osobnym artykule. W ofercie naszego gabinetu znajdziecie informację o zapisach na TUS dla dzieci i młodzieży.




Print Friendly, PDF & Email

Aneta Brzozowska

Współtworzę GAJ. W swojej pracy staram się zrozumieć i wczuć w to, co dzieje się z drugą osobą zarówno to młodszą jak i dorosłą, staram się zrozumieć emocje, myśli, potrzeby i motywację.
Aneta Brzozowska

Latest posts by Aneta Brzozowska (see all)