Dziecko nie radzi sobie z emocjami

dziecko-nie-radzi-sobie-z-emocjami

„Pani syn/córka nie radzi sobie z emocjami…” to słowa, które zdarza się słyszeć rodzicom od nauczycieli. Postaram się wyjaśnić co to znaczy, wskażę na co warto zwrócić uwagę, analizując przyczyny niepokojących zachowań u dziecka.

Co oznacza nie radzić sobie z emocjami?

Nie radzenie sobie z emocjami można rozumieć jako nieadekwatne do wieku i sytuacji reagowanie
na sytuacje budzące emocje. Może być to z jednej strony wybuch złości, płaczu jak również tłumienie emocji w sobie. Nie radzenie sobie z emocjami może się przejawiać się m.in. poprzez:

  • agresywne zachowanie wobec innych osób;
  • nagłe wybuchy złości – niszczenie przedmiotów, agresja wobec innych;
  • autoagresywne zachowania np. uderzanie głową o ścianę, obgryzanie paznokci, samookaleczenia;
  • problemy ze snem – nie może zasnąć lub śpi cały czas, budzi się nocy, krzyczy w nocy, moczy się;
  • problemy somatyczne, które nie mają medycznego powodu np. bóle brzucha, omdlenia, wymioty, napady gorączki;
  • wycofanie z kontaktów społecznych – nie chce chodzić do szkoły, nie mówi do ludzi;
  • nadmierne reagowanie płaczem na niepowodzenia, krytykę;
  • nadmierna lękliwość (wyłączając lęki rozwojowe);
  • nadmierne pobudzenie i kłopot z wyciszeniem się.

Gdy mózg ludzki jest zmęczony przełącza się na tzw. „tryb gadzi”, który ma go jak najszybciej wyprowadzić z trudnej sytuacji i pozwolić zregenerować siły. Gdy reagujemy „z gada” to atakujemy, uciekamy lub zamrażamy się . Dzieci mają bardziej męczliwe mózgi niż dorośli, dlatego zdarza się im wchodzić w ten tryb częściej. Wtedy zwykle możemy nazwać te zachowania przejawem nie radzenia sobie z emocjami. Gdy dzieci wybierają  atak najczęściej są agresywne, potrafią uderzyć, powiedzieć coś nie miłego, zniszczyć coś. Przez ucieczkę rozumiem m.in. wycofanie się z kontaktu, płaczliwość. Natomiast zamrożenie oznacza nie reagowanie emocjami, tłumienie ich, ale odreagowywanie ich poprzez ciało – dolegliwości somatyczne, kłopoty ze snem.

Porozmawiaj z nauczycielem

Poproś, aby nauczycielka opowiedziała Ci o zachowaniach Twojego dziecka, które ją niepokoją. Najlepiej spotkajcie się na indywidualnej konsultacji, aby był czas na uzyskanie szczegółowych informacji. Zapytaj czy nauczycielka widzi jakaś prawidłowość w zachowaniu dziecka na przykład płaczliwość przed obiadem albo napady złości w poniedziałki lub gdy dziecko przegrywa w grze. Wspólnie przeanalizujcie sytuacje poprzedzająca wybuch złości, histerii. Zapytaj jak wygląda zachowanie dziecka na tle jego rówieśników z grupy. To często cenny punkt odniesienia. Dowiedz się jakie relacje dziecko ma z innymi osobami w klasie oraz  nauczycielami.  Jeżeli jest taka możliwość poproś o obserwację dziecka przez psychologa czy pedagoga zatrudnionego w placówce.

Porozmawiaj z bliskimi

Wspólnie z innymi członkami rodziny zastanówcie się jak Wy widzicie zachowanie dziecka. Czy  zdarzają się Wam sytuacje, w których widzicie że dziecko nie radzi sobie z emocjami. Spiszcie jakie to sytuacje i przeanalizujcie czy istniej jakaś prawidłowość ich występowania. Są dzieci, które bardzo się złoszczą gdy są głodne, inne stają się drażliwe gdy za długo siedzą w hałasie.

Obserwuj zachowanie dziecka

Zwróć uwagę jak radzi sobie z nawiązywaniem kontaktu z rówieśnikami na przykład na placu zabaw, podczas gry wygraj z nim i zobacz jak się zachowa. Spróbuj sobie przypomnieć jak radziło sobie z emocjami jak było mniejsze. Czy był to spokojny niemowlak, czy każdą niedogodność sygnalizował głośnym wrzaskiem? Czy szybko się frustrował na przykład podczas nauki chodzenia? Jak się zachowywał gdy ktoś mu zabrał zabawkę albo zabronił gdzieś iść?

Przemyśl jak Ty sobie radzisz z emocjami

Najczęściej rodzice są pierwszymi modelami, którzy uczą dzieci jak reagować w trudnych sytuacjach. Zwróć również uwagę jak Ty zachowujesz się gdy jesteś zmęczony a sytuacja jest trudna – czy łatwiej Ci zaatakować czy wycofujesz się z kontaktu albo może udajesz „że wszystko jest ok”.

Czy coś się dzieje w rodzinie?

Zastanów się też czy ostatnio w życiu Waszej rodziny nie stało się coś co mogło zaburzyć jej funkcjonowanie. Pamiętaj dziecko jest jak radar – wyczuje napięcie jakie pojawia się w domu, nie ma szans, że go nie zauważy. Konflikt małżeński jawny bądź ukryty, rozwód, choroba, uzależnienie,  problemy finansowe, kłótnie rodzinne powodują u dziecka niepokój, który potem musi w jakiś sposób odreagować np. w kontakcie z rówieśnikami.

Szukaj rozwiązań

Gdy wnikliwie przeanalizujesz sytuacje, w których dziecko nie radzi sobie z emocjami być może odkryjesz pewne prawidłowości. Uwierzcie mi, dzieciaki chcą sobie radzić dobrze, ale nie zawsze mają na to siłę, pomysł i stosowne umiejętności. Następnym krokiem będzie zastanowienie się jak można zredukować / zmienić okoliczności, aby dziecko umiało sobie poradzić z trudną sytuacją . Pomyśl jak zregenerować dziecko aby miało siłę sobie poradzić oraz jak dać mu umiejętności, które pozwolą mu pokonać przeciwności.  Być może warto wtedy wybrać się  do psychologa dziecięcego, który pomoże Ci doprecyzować trudność dziecka i wskaże jakie działania diagnostyczne, terapeutyczne będą pomocne w jego przypadku.

Print Friendly, PDF & Email

Julita Kulik

Jestem współzałożycielką GAJ-u. Od wielu lat pracuję z dziećmi oraz młodzieżą. Mam nadzieję, że moje artykuły bedą dla Państwa - rodziców, opiekunów, inspiracją oraz wskazówką do działań wspierających Wasze dzieci w rozwoju, pokonywaniu trudności. Sama bedąc rodzicem, rozumiem że nie da się pelnić tej roli perfekcyjnie, uczymy sie naszych dzieci cały czas.
Julita Kulik

Latest posts by Julita Kulik (see all)