Nastolatek – czego sie spodziewać?

nastolatek-czego-spodziewac-sie

Na początku pojawia się w życiu rodziców słodki bobas, który potrzebuje opieki, pochlania każdą chwile, nie odstępuje na krok. Lata lecą dziecko nabywa nowych umiejętności, stawia pierwsze kroki, mówi, idzie do szkoły, jedzie na pierwsze kolonie. Rodzice są dumni z dziecka ale i z siebie, bo wychowanie to ciężka praca. Aż tu nagle pojawia się NASTOLATEK i wywraca ład i porządek do góry nogami…

W pewnym momencie staje się coś niewytłumaczalnego? Ktoś podmienia Wam dziecko i podsuwa wiecznie naburmuszonego, złośliwego nastolatka, który nie liczy się z niczyim zdaniem i wciąż krzyczy, że rodzic ogranicza mu jego wolność. Od tej chwili obowiązki domowe dla nastolatka nie istnieją , a wyciągnięcie ze zmywarki czy wyniesienie śmieci godzi w jego suwerenność. Każdy dzień to walka…

Zadania rozwojowe nastolatka

Stawanie się dorosłym dzieje się przez kilka lat. Okres dojrzewania to proces przemiany z nieporadnego dziecka w samodzielnego dorosłego. Nastolatek w okresie dojrzewania ma trzy główne zadania do wykonania:

  • uniezależnić się emocjonalnie od rodziców – stąd walka o swoje prawa, podkreślanie swojej niezależności i bunt na wszelkie ograniczenia;
  • zbudować swoją tożsamość – wyrazem poszukiwania swojej tożsamości są m.in. eksperymenty z ubiorem, przynależność do subkultur młodzieżowych, są to poszukiwania często wiążące się z dużą dynamiką zmian;
  • stworzyć nowe bliskie relacje z osobami spoza najbliżej rodziny – dlatego nastolatek oddala się od rodziców w kierunku rówieśników, a ich opinia staje się dla niego priorytetem.

To nie będzie trwało wiecznie

Tak jak pozostałe okresy rozwojowe , ten też minie…Wasz nastolatek zaczął dorastać i aby zobaczył świat dojrzalszym okiem musi przeorganizować dotychczasowy sposób myślenia. Przez jakiś czas  będzie balansował na continuum dziecko-dorosły, wybierając zależnie od sytuacji jak chce być traktowany. Nie oczekujcie, że jeśli będzie chciał przywilejów dorosłego to przyjmie też jego obowiązki. Nic z tych rzeczy nastolatek jest tak skoncentrowany na sobie i swoich potrzebach, ze nie widzi innych, na ten moment tylko on się liczy. Dlatego też tak dotkliwie przeżywa wszystkie porażki, a każda ingerencję dorosłego uznaje za zamach na jego niezależność.

Nastolatek w jednej chwili może mieć spadek nastroju po czym po telefonie sympatii być najszczęśliwszą osoba na świecie. Należy pamiętać że nastolatki rozwojowo w tym okresie cechuje niska samoocena. Ich ciało gwałtownie się zmienia, albo co gorsza nie zmienia się tak jak innych, obie sytuacje bywają przyczyna ogromnej frustracji. W tym czasie nie wskazane jest wytykanie lub co gorsza wyśmiewanie się z wyglądu nastolatka.

Uwaga na zniekształcenia poznawcze

W tym okresie nastolatki a także rodzice bardzo często w swoim myśleniu dokonują zniekształceń poznawczych. Polega to na przypisaniu decyzjom rodziców złych intencji oraz stawianie dzieciom bezzasadnych oczekiwań. Nastolatkom może się wydawać, że ustalone przez rodziców zasady są niesprawiedliwe i zrujnują im życie towarzyskie.  Natomiast rodzic może oczekiwać od dziecka bezwzględnej uczciwości i posłuszeństwa, a pozytywnym zachowaniom nastolatka przypisywać złe intencje (na pewno czegoś chce w zamian). Nastolatki dobrze wiedzą gdzie uderzyć aby sprowokować do kłótni lub zmartwić rodzica.

Nastolatek zaczepia

Najczęstsze zaczepki nastolatków do rodziców:

  • Ty nigdy na nic mi nie pozwalasz!
  • Nie kochasz mnie.
  • Nienawidzę Was.
  • Przekleństwa i obelgi słowne.
  • Niegrzeczne miny, gesty.
  • Nie jesteś moja prawdziwa matką, nie muszę Cię słuchać.
  • Kłamstwa.
  • Nienawidzę szkoły, nie idę do niej.
  • Wyjdź z mojego pokoju.
  • Nie ruszaj moich rzeczy.
  • Zaraz…

Rodzic zaczepia 

Zdarza się , że rodzice nie pozostają długo dłużni nastolatkom i także uderzają w ich czule punkty. Nastolatki denerwują się gdy rodzice m.in.:

  • robią im wykłady na temat właściwego zachowania;
  • udzielają nieproszeni rad;
  • etykietują : leniwy, darmozjad;
  • przepowiadają przyszłość: jak tak będziesz robić to niczego nie osiągniesz;
  • krytykują zmienność
    nastrojów i wahania nastolatka;
  • krytykują wszystko co zrobi.

Jak przetrwać?

O tym jak przetrwać dojrzewanie można przeczytać  m.in. w artykułach  Nastolatek – jak przetrwać bunt oraz Co chciałby usłyszeć Twój nastolatek?Pozycje książkowe dla rodziców, po które warto sięgnąć aby rozumieć lepiej swoje dziecko: A.Faber, E.Mazlish „Jak mówić do nastolatków żeby nas słuchały, jak słuchać aby z nami rozmawiały” , J.Juul „Nastolatki. Kiedy kończy się wychowanie” oraz specjalnie dla rodziców dziewcząt: L.Damour „Zaplątane nastolatki. Jak dobrze przeprowadzić córkę z dzieciństwa do dorosłości”.

Oczywiście czasami sprawy zajdą za daleko… Jeżeli Twój nastolatek okalecza się, deklaruje chęć pozbawienia się życia, podejrzewasz że jest uzależniony od komputera czy też środków psychoaktywnych, jego nastrój jest bardzo obniżony lub zauważasz że się głodzi, czym prędzej udajcie się na konsultacje do psychologa dziecięcego.

/fot. freeimages/

Print Friendly, PDF & Email
Julita Kulik