Psychoterapia dla dziecka drogą do psychoterapii rodzica

Rodzice coraz częściej poszukują psychoterapii dla swoich dzieci.  Powody są różne – wycofanie z życia społecznego, depresje, zaburzenia lękowe, traumy, rozwody. Razem z dzieckiem do psychoterapeuty przychodzi jego najbliższa rodzina. Matka, ojciec uczestniczą w konsultacjach, mówi się o relacjach z rodzeństwem. Zrozumienie samopoczucia, zachowań  dziecka nie jest w pełni możliwe bez poznania  kontekstu rodzinnego w tym stanów emocjonalnych poszczególnych jej członków.  Dziecko wychodzi z gabinetu psychoterapeuty i wraca do swojej rodziny, tu żyje na co dzień, tu są jego radości a także smutki…

Gdy rodzic nie jest w formie

Rodzic jest dla dziecka bezpieczną bazą, do której wraca po potyczkach dnia codziennego. Gdy rodzic nie jest  w formie – ma obniżony nastrój, kłopoty w pracy, kryzys w małżeństwie to bezpieczeństwo dziecka zaburza się.

Rodzicom, którzy mają problemy często trudno zadbać o kluczowe elementy dobrego rodzicielstwa jak zabawa, zainteresowanie hobby dziecka, trzymania się rutyny dnia czy rodzinnych rytuałów. Dziecko nie musi dostać werbalnej informacji, że coś się negatywnego dzieje w rodzinie. Ono to po prostu czuje, stanowi barometr stanów emocjonalnych rodziców. Dlatego też często stara się nie przysparzać rodzicowi więcej kłopotów swoją osobą. Przestaje mówić co go trapi, trzyma to w sobie. Dodatkowo może starać się opiekować rodzicem, robić wszystko aby poczuł się lepiej. Gdy rodzic nie jest w formie dziecko może przestać być dzieckiem. Mowa tu o parentyfikacji czyli zamianie ról, która następuje pomiędzy dzieckiem a rodzicem – dziecko staje się emocjonalnym opiekunem rodzica.

Mózg dziecka, który ciągle się kształtuje jest narażony na niekorzystne zmiany w wyniku przewlekłego stresu związanego z życiem z rodzicem dotkniętym poważnymi problemami.  Młody człowiek nie jest po prostu w stanie unieść trudności bliskiego dorosłego, co może prowadzić początkowo do zaburzeń psychosmoatycznych, obniżenia nastroju ale też zaburzeń  lękowych, depresji, myśli czy prób samobójczych. Rodzic w kryzysie powinien zadbać o siebie, aby być oparciem dla swojego dziecka.Badania dowodzą, że rodzice w kryzysie, którzy maja odpowiednie wsparcie, mogą nie obciążać swoich dzieci i pozostać dla nich bezpieczną bazą. To doświadczenie może dać dziecku  doświadczenie iż pomimo osobistych trudności rodzice zawsze  dla dziecka będą ostoją. Natomiast statystyki są bezlitosne i wyraźnie pokazują, że m.in. przewlekły stres, obniżenie nastroju, stany lękowe u rodziców współwarunkują powstawanie lub utrzymywanie się problemów emocjonalnych u dzieci (Sunderland 2019).

Gdy para przeżywa kryzys

Gdy małżeństwo przeżywa kryzy bywa, że dziecko zaczyna chorować (często to choroby psychosomatyczne) – włącza się w konflikt rodziców. Choroba dziecka może utrzymać rodziców przy sobie, odciąga od tego co między nimi lub zapełnia pustkę, która mogłaby w tej relacji wystąpić. Rodzice są architektami rodziny jeżeli między nimi jest kontakt, bliskość,  to niezależnie od przeciwności losu rodzina sobie poradzi. Jeżeli w związku jest żal, rozczarowanie, złość to duże prawdopodobieństwo, iż dziecko tkwi na „wojnie” w ogniu konfliktu swoich najukochańszych osób lub wychowuje się w „lodówce”- rodzice ze sobą nie rozmawiają, mają oddzielne pokoje, osobno spędzają czas. Dlatego też mówi się,  że para powinna dbać o relacje między sobą, a nawet stawiać swoje potrzeby na pierwszym miejscu. W końcu rodzina zaczyna się od pary. Gdy pojawiają się kłopoty, zaszłości, pretensje, o których trudno się rozmawia, nie można dojść do porozumienia,  warto skorzystać z pomocy specjalisty na terapii par.

Wpływ wybranych trudności rodzica na stan psychiczny dzieci

1. Lęk
Rodzice, którzy zmagają się z lękiem są mniej uczuciowi, natomiast bardziej krytyczni wobec swoich dzieci. Dziecko z zaburzeniami lękowymi często miewa jednego z rodziców mierzącego się z tym zaburzeniem. Dzieci wtedy nie mówią o swoich zmartwieniach, bo mogą wywołać strach w rodzicu. Widzą świat jako zagrażający. Zdarza się, iż dzieci lękowych rodziców zmagają się z lękiem wolno płynącym czyli takim, który zawsze znajdzie sobie jakiś powód, aby się martwić. Gdy zmartwienie znika, lęk przykleja się do czegoś innego, aby potrzymać ten stan pobudzenia organizmu.

2. Gniew 

Dziecko, którego rodzic nie radzi sobie z gniewem może nie nauczyć się regulować swojej złości. Najpewniej w sposób agresywny będzie dążyło do osiągnięcia swoich celów, co może przysporzyć mu kłopotów w szkole, wśród rówieśników. Poza tym żyje w permanentnym stresie, przed nagłym wybuchem rodzica.

3. Depresja

Rodzic w depresji całą swoją energie poświęca radzeniu sobie z własnymi uczuciami. Nie ma już przestrzeni poznawczej aby pomagać dziecku regulować jego emocje. Poza tym w takim domu zwykle panuje po prostu smutek, bo rodzic nie ma ochoty na wesołą interakcję z dzieckiem. Dzieci dorosłych cierpiących na depresję mogą mieć trudność w nawiązywaniu relacji rówieśniczych, być wycofane a co za tym idzie popaść w depresje, zaburzenia lękowe.

4. Przemoc

Dzieci, które są świadkami przemocy domowej tzw. ofiary wtórne przemocy, prawdopodobnie staną się w przyszłości ofiarami przemocy lub same będą stosować przemoc (zdarza się to częściej niż dzieci – ofiar pierwotnych). Zwykle u takich dzieci można zaobserwować drażliwość, nadpobudliwość ruchową, skłonność do wybuchów emocjonalnych, stosowania przemocy wobec rówieśników.

5. Rozwód

Bywa, iż dzieci marzą o rozwodzie rodziców aby napięta sytuacja wreszcie się skończyła. Jeżeli rodzice pozostają w konflikcie, pomimo rozstania to powoduje to u dziecka większy stres niż samo rozstanie.

6. Uzależnienie

Rodzice uzależnieni „łamią dzieciom serca”. Gdy rodzic jest nietrzeźwy „porzuca dziecko”, nie jest w stanie być dla niego wsparciem emocjonalnym, nie można na niego liczyć. Poza tym taki rodzic może być groźny, nieprzewidywalny. Dziecko z jednej strony jest w ciągłym strachu co będzie,  a z drugiej strony opiekuje się rodzicem, wychowuje swoje rodzeństwo. To są dzieci, które są nad wiek dojrzałe, bo zmusiła ich do tego sytuacja. Często nie sprawiają problemów – dobrze się uczą, nie mają czasu na wygłupy z kolegami, idą prosto do domu często w lęku co tam zastaną.

Psychoterapia dla dziecka ma sens

Psychoterapia dziecka, którego rodzice/rodzic są w trudnej sytuacji życiowej, maja zaburzenia lękowe, nastroju, są uzależnieni może nie przynieść pożądanych efektów, jeśli rodzic nie podejmie pracy nad sobą, nie poszuka dla siebie wsparcia. Nie oznacza to, że nie ma ona sensu !!! Ma bardzo duży, bo psychoterapia daje dziecku doświadczenie bycia z dorosłym, który jest dla niego oparciem, który nie obciąży go swoimi problemami. Jednakże często bywa tak, że dopiero gdy rodzic rozpocznie swoją psychoterapię dziecko będzie miało przestrzeń na zajęcie się tak naprawdę sobą i byciem dzieckiem.

Literatura: „Odwrócona relacja” M.Sunderland, GWP, Sopot 2019.
fot. www.freeimages.com

Print Friendly, PDF & Email
Julita Kulik