Psychoterapia poznawczo-behawioralna- co to jest?

Psychoterapia poznawczo-behawioralna- co to jest?

Psychoterapia poznawczo – behawioralna jest jednym z nurtów terapeutycznych, który zaczął się rozwijać w latach 60 wieku.

Obecnie jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia zaburzeń depresyjnych, lękowych, zaburzeń osobowości, odżywiania i wielu innych. Posiada wiele udokumentowanych badań świadczących o swojej skuteczności.

 

 

Co oznacza psychoterapia poznawczo -behawioralna?

Nazwa wiąże się z tym na czym się koncentruje owa terapia, czyli ‘poznawcza’ – skupia się na tym jak myślimy o sobie, świecie, innych ludziach. Jakie emocje nam towarzyszą i jak je rozumiemy, jakie mamy przekonania dotyczące nas samych, naszych zachowań i emocji.

Z kolei słowo behawioralna dotyczy zachowanie i w psychoterapii skupia się na tym co robimy, jak się zachowujemy.

W psychoterapii poznawczo – behawioralnej chodzi o to, że to jak myślimy ma wpływ na to jak się zachowujemy i czujemy. Jest to jak naczynie połączone.

 

Emocje, zachowanie, myśli mają na siebie wzajemny wpływ.

W swoim życiu pod wpływem różnych doświadczeń kształtujemy podstawowe przekonania o sobie, o świecie. Tworzymy różne strategie radzenia sobie w codziennych sytuacjach. Niestety nie zawsze są one dla nas korzystne, wtedy powodują, że cierpimy. Rozwijają się u nas lęki, obniżony nastrój a wtedy też podejmujemy dla siebie mało konstruktywne działania, np. wycofujemy się z czegoś na czym nam bardzo zależy.

Na przykład, jeśli w dzieciństwie ciągle słyszałeś, że nie wolno się złościć, dostawałeś za to kary fizyczne albo emocjonalne (np. nie odzywano się do ciebie, krzyczano na ciebie, że jesteś słaby) to mogło powstać przekonanie o sobie, że jesteś słaby, mogła powstać taka zasada, że nie warto okazywać złości, albo w ogóle emocji, bo zostanie się odrzuconym, więc trzeba je ukrywać, nie można o nich mówić.

I często do pewnego momentu nam to nie przeszkadza, ale przychodzi moment kiedy wchodzimy w nowe relacje, podejmujemy pracę i tam spotykamy się z innymi oczekiwaniami. I nie zawsze potrafimy im sprostać, to bywa dla nas za trudne, więc rezygnujemy z rzeczy dla nas ważnych, albo po prostu je tracimy.
Nie zawsze od razu rozumiemy co się dzieje, więc też czujemy się z tym źle, i też ma to wpływ na myślenie o sobie.

Jednym słowem wpadamy w pułapkę błędnego koła.

W terapii CBT uczymy się wychodzić z tych kół poprzez zmianę sposobu myślenia i zachowania, co wpływa na zmianę naszego nastroju i samopoczucia.

Zastanawiasz się nad swoimi emocjami i czemu ich świadomość potrzebna jest w życiu. Dowiesz się więcej w artykule o emocjach, znajdziesz tu 6 podstawowych emocji. 

 

Jak pomaga psychoterapia poznawczo- behawioralna?

Na początku poznajemy i tworzymy konceptualizację problemu (możemy też ją modyfikować w trakcie terapii). Próbujemy zrozumieć jak to się dzieje i co tworzy ten błędny mechanizm np. w depresji. Uczymy się obserwować nasze myśli, emocje, ciało, zachowania.

Budujemy świadomość tego, co się z nami dzieje i jak sobie z tym radzić.
Ustalamy cele, co chcemy zmienić i po czym to poznamy i jak będziemy to sprawdzać.

Ważnymi elementami pracy jest przede wszystkim szczególny rodzaj dialogu zwany dialogiem sokratejskim, które wprowadza terapeuta po to aby wydobyć od ciebie samodzielne identyfikowanie błędów myślowych oraz ich rozwiązanie.

Innymi rzeczami charakterystycznymi w pracy są eksperymenty, ekspozycje i zadania domowe, które pozwalają tak jak naukowcowi zweryfikować hipotezy, np. sprawdzić założenia czy ‘okazywanie uczuć prowadzi do odrzucenia’. Wtedy można np. okazywać uczucia i sprawdzić reakcję osób na to co mówisz, zapisać swoje obserwacje, które potem omawiamy na sesji. Zazwyczaj okazuje się, że powstaje nowe doświadczenie, które nie do końca potwierdza naszą hipotezę – a to oznacza, że tworzymy nowe przekonanie, które będzie bardziej funkcjonalne w naszym codziennym życiu.

Często sesja też może “wyjść” poza gabinet – kiedy razem z terapeutą w ramach eksperymentu będziemy testować różne myśli, np w metrze albo w kawiarni.

Opisany proces jest oczywiście w dużym skróceniu. Wszystko, co robimy na bieżąco jest wspólnie ustalane. Jest to intensywna współpraca, aby znaleźć jak najbardziej optymalny sposób myślenia i zachowania.

Podsumowując CBT pozwala oduczyć się ‘starych’, szkodliwych sposobów myślenia, zachowania i nauczyć nowych, bardziej przyjaznych i konstruktywnych.

Zazwyczaj opiera się na protokołach dotyczących konkretnego zaburzenia. Jednak mogą one być modyfikowane i włączane inne narzędzia, które będą bardziej pomocne i efektywniejsze. Wszystko zależy od osoby i problemu z jakim się zmaga.

 

III fala CBT

Obecnie psychoterapia poznawczo – behawioralna nadal się rozwija i weszła w tzw. etap III fali czyli jest wzbogacana o nowe nurty, które są włączane w proces terapii poznawczo – behawioralnej.
Może to być ACT – terapia Akceptacji i Zaangażowania, Mindfulness, Terapia schematów, FAP- analiza funkcjonalna, DBT – dialektyczna terapia behawioralna, Dialog Motywujący i in.

 

Czym psychoterapia poznawczo – behawioralna różni się od innych?

Zazwyczaj jest jej czas trwania – jest przeważnie krótkoterminowa. Czas trwania to przeważnie kilka do kilkudziesięciu spotkań raz w tygodniu. Jednak nie jest to reguła. To zależy od nas, od trudności z jaką przychodzimy.

Szukasz dla siebie psychoterapii? Zacznij od naszego przewodnika psychoterapia na start- Jak zacząć psychoterapię?

W gabinecie psychoterapeutycznym Gaj, w nurcie poznawczo – behawioralnym pracuje Aneta Brzozowska z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi.

 

Fot: Photo by Alex Lvrs on Unsplash

 

Psychoterapia.

Chcesz zmienić swoje schematy myślenia?

Zadzwoń i umów sesję

    Konsultacja psychoterapeutyczna

    Napisz krótko z czym masz problem. Dobierzemy odpowiedniego psychoterapeutę i zaproponujemy termin sesji.